Zanim wyjedziesz do Ugandy

Polacy potrzebują uzyskać wizę, by wjechać do Ugandy. Wniosek wizowy należy złożyć przez internet, co najmniej na miesiąc przed podróżą. Maksymalny okres jaki możesz przebywać na terenie ugandy to 90 dni.

Jak złożyć wniosek krok po kroku

• Oficjalny portal: www.visas.immigration.go.ug – nie aplikuj przez pośredników, którzy doliczają dodatkową prowizję
• Potrzebne: skan paszportu, zdjęcie jak do polskiego dowodu os., żółta książeczka szczepień (obowiązkowe szczepienie na żółtą febrę) i powrotny bilet lotniczy
• Opłata za wizę: 52 USD + (50 wiza + 2 opłata manipulacyjna)
• Czas oczekiwania: ok. 7 dni roboczych
• Po akceptacji otrzymasz Approval Letter – wydrukuj go i miej przy sobie lądując w Entebbe. Na jego podstawie w okienku wizowym na lotnisku, wstawiona zostanie wiza do paszportu. W tym miejscu już nic nie płacisz.

East Africa Tourist Visa

Możesz także uzyskać wizę "unijną" pozwalającą na podróż do Ugandy, Rwandy i Kenii – kosztuje 100 USD, jest ważna 90 dni i umożliwia wielokrotne przekraczanie granic między tymi krajami. Uzyskanie jej opłaca się jeśli łączysz Ugandę ze zwiedzaniem Rwandy lub safari w Kenii. Wniosek składasz w kraju, do którego wlatujesz jako pierwszy.

Wymagania paszportowe na lotnisku w Entebbe

• Paszport ważny min. 6 miesięcy po dacie planowanego powrotu
• Min. 2 puste strony w paszporcie
• Dowód szczepienia na żółtą febrę (żółta książeczka WHO) – sprawdzana przy wjeździe
• Bilet powrotny lub dalszy – czasami sprawdzany przez urzędników.

Uczestnicy wypraw do Ugandy oraz korzystający z usług naszego biura w Ugandzie, nie muszą wykonywać formalności wizowych – zajmujemy się nimi za Ciebie, bez opłat.

Szczepienie na żółtą febrę jest obowiązkowe. Bez certyfikatu szczepienia (żółta książeczka WHO) nie wjedziesz do Ugandy. Zaszczep się nie później niż 10 dni przed wjazdem, jeszcze lepiej - z miesięcznym wyprzedzeniem. Certyfikat szczepienia jest ważny dożywotnio. Szczepienia zalecane:

• Tężec + błonica + krztusiec (jeśli nie aktualne – ważność ok. 10 lat)
• Wirusowe zapalenie wątroby typu A i B
• Dur brzuszny (tyfus) – zalecany, bo przenosi się przez wodę i żywność
• Wścieklizna – rozważ, jeśli Twoja podróż ma charakter badawczy, planujesz stykać się ze zwierzętami lub odwiedzać głęboką prowincję (psy i małpy).

Pamiętaj, by program szczepień rozpocząć odpowiednio wcześnie - gdyż część szczepionek wymaga przyjęciu kilku dawek.

• Woda – pij tylko butelkowaną (sprawdzaj, czy zakrętka jest zaplombowana) lub przegotowaną. W mniej pewnych miejscach i poza miastami unikaj kostek lodu. Mycie zębów wodą z kranu to indywidualna sprawa, jeśli masz wrażliwe jelita - używaj filtra (np. Sawyer mini).
• Jedzenie – gorące, świeżo ugotowane potrawy są bezpieczne. Ostrożnie z sałatkami, owocami i warzywami. Ugotuj, umyj, obierz albo odpuść. Ku przestrodze: smażone na oleju i sprzedawane przy drodze samosy, mimo potraktowania wysoką temperaturą od zewnątrz, nie zawsze mają bezpieczne do zjedzenia wnętrze - smażenie jest krótkie, a farsz nie zdąży się należycie rozgrzać. Poważne zatrucie prawie gwarantowane.
• Malaria – konieczna profilaktywa lekowa - przed wyjazdem, w trakcie podróży i krótko po powrocie należy przyjmować odpowiednie leki (Malarone/Falcimar). Obok nich, podstawą zapobiegania malarii jest chronienie się przed ukąszeniami moskitów. Jeszcze przed podróżą wybierz część ubrań, które będziesz zakładać wieczorami oraz w buszu niezależnie od pory dnia. Zamocz je w 0.5% roztworze z permetryną i pozwól wyschnąć na świeżym powietrzu. Tak zabezpieczony strój chronić będzie Twoją skórę przed ukąszeniami przez materiał. Na miejscu, ubierz długi rękaw i spodnie jeszcze zanim zrobi się ciemno, a na odsłonięte części ciała stosuj repelent z min. 30% DEET. Śpij zawsze pod moskitierą. Pierwsze objawy nietypowego zmęczenia lub wysokiej temperatury należy bezwłocznie zgłosić lekarzowi.
• Leiszmanioza, denga i śpiączka afrykańska - kolejne choroby roznoszone wraz z ukąszeniami owadów. Osłaniając ciało (długie rękawy i nogawki oraz impregnacja odzieży permetryną) i stosując środki z DEET, można się przed nimi uchronić. W przypadku śpiączki afrykańskiej roznoszonej przez muchy tsetse, środki z DEET wykazują ograniczoną efektywność. Dodatkowo, muchy tsetse przyciąga odzież w niebieskim, czarnym oraz ostrych barwach. Dlatego tych kolorów nie zakładamy w buszu i lasach. Tam świetnie sprawdzają się kolory khaki, piaskowe i oliwkowe.
• Schistosomatoza (bilharzia) - choroba związana z ulubionym zajęciem wszystkich podróżujących w tropiki - aktywnościami wodnymi. Wszystkie jeziora w Ugandzie są zainfekowane pasożytami przywry, które przebijają skórę i rozwijają się w ciele nosiciela. Dlatego jakikolwiek kontakt z wodą np. jeziora Wiktorii jest potencjalnym zagrożeniem zachorowania. Remedium istnieje - to antybiotykoteriapia prazykwantelem. A z kąpieli rezygnować nie musisz - lodże, w których zatrzymujemy się podczas podróży, posiadają baseny z krystalicznie czystą wodą, położone w spektakularnych okolicznościach przyrody np. nad brzegiem Nilu czy na krawędzi lasu Kibale.
• Zatrucia pokarmowe - zabierz elektrolity, środek zapierający na podbramkowe sytuacje i dobry probiotyk (np. Enterol). Oprócz nich 2 typy antybiotyków – popularniejszy Nifuroksazyd i kolejny na trudniejsze przypadki (np. ryfaksymina).
• Słońce i wysokość – krem z filtrem SPF 50+, balsam na oparzenia (w Ugandzie niedostępny), nakrycie głowy. W górach (Rwenzori i Elgon) możliwa choroba wysokościowa – przeciwdziałamy odpowiednią aklimatyzacją i dobrym nawodnieniem organizmu. Pomagają także leki (acetozelamid).
• Apteczka podróżna: leki na malarię, paracetamol/ibuprofen, antybiotyk na zatrucia pokarmowe, środek na biegunkę + elektrolity, środek odkażający, plastry i opatrunki, maść na ukąszenia, chusteczki nawilżane i żel antybakteryjny.

Uganda leży na równiku, ale wysokość sprawia, że nie jest tu tak gorąco jak można się spodziewać – miasta, wioski i parki narodowe leżą na wysokości 1000 - 2000 m n.p.m. Co przekłada się na temperatury w okolicach 23–32°C przez cały rok. Najcieplejszymi miejscami są wschód Ugandy (granica z Kenią), północ z PN Dolina Kidepo oraz północny zachód z PN Wodospady Murchisona. Najchłodniejszymi południowy zachód z parkami Las Bwindi i Mgahinga, gdzie w nocy temperatura spada do 15°C. Wysoko w górach Rwenzori temperatury spadają do -20°C, a w ciągu dnia 10–15°C.

• Pora sucha #1: grudzień – luty – świetna widoczność w parkach i rezerwatach, przejezdne drogi, południe kraju zielone, północ w słomianych odcieniach suchych traw.
• Pora sucha #2: czerwiec – sierpień – zwierzęta trudniej widoczne, niektóre trasy trudniej przejezdne, za to wszystkie parki narodowe są szalenie zielone.
• Pora deszczowa: marzec – maj i wrzesień – listopad – drogi trudno przejezdne, duża część kraju zupełnie nieosiągalna, ale brak turystów i niższe ceny noclegów.

Jeśli nie planujesz wizyty w górach (Rwenzori, Elgon), ani odwiedzin plemion żyjących w górach wschodniej części Ugandy, nie potrzebujesz zabierać nic cieplejszego niż softshell czy lekki polar. Przygotuj się na letnią pogodę +/- 30°C w dzień, z rześkimi wieczorami i porankami.

Dobrze wiedzieć

• Równikowe słońce jest mocne mimo umiarkowanej temperatury – krem z filtrem min. SPF 30 i nakrycie głowy to podstawa
• Pora deszczowa wyklucza możliwość odwiedzenia wielu części Ugandy – zaplanuj odwiedzenie miejsc, do których prowadzą asfaltowe drogi
• Wschód i zachód słońca przez cały rok ok. godzin 7:00 i 19:00. Dzień jest praktycznie równy nocy - równik😍

Walutą Ugandy jest szyling ugandyjski (UGX).

1 USD ≈ 3600 UGX
1 PLN ≈ 1000 UGX 😊

Gotówka i wymiana

• Nie zabieraj Euro – na wymiane stracisz. W Ugandzie rządzi dolar amerykański.
• Wymiana w kantorach (forex bureau) w Kampali daje wyraźnie lepszy kurs niż na lotnisku – wymień na lotnisku tylko drobną kwotę na start, trochę w Entebbe, a całą resztę w stolicy.
• USD są chętnie przyjmowane w turystycznych miejscach, ale każda najmniejsza wada czy zabrudzenie banknotu oznacza, że ten wróci z Tobą do domu. Także starsza emisja sprzed 2017 roku jest niemile widziana i zwykle wymieniana po trochę gorszym kursie. Banknoty sprzed 2013 są w większości miejsc niewymienialne.
• Mimo, że Euro ma słaby kurs, wymiana banknotów ze starszej edycji nie stwarza takich problemów jak wymiana USD.

Karty i bankomaty

• Bankomaty przyjmują karty Visa oraz Mastercard i znajdziesz je we wszystkich miastach w Ugandzie. Poza nimi – tylko gotówka
• Karty płatnicze akceptują głównie hotele i restauracje w miastach – często z dodatkową prowizją 3–5%
• Za wjazd i aktywności w parkach narodowych zapłacić można wyłącznie kartą
• Tylko niektóre stacje paliw w dużych miastach posiadają terminale płatnicze - przygotuj dużo gotówki ruszając w trasę

Mobile Money

MTN MoMo / Airtel Money – powszechny system płatności telefonem, którym posługuje się cała Uganda. Szalenie ułatwia podróżowanie, jeśli chcesz zobaczyć coś więcej niż parki narodowe i stolicę. By z niego skorzystać, potrzebujesz zakupić lokalną kartę SIM oraz skonfigurować konto na środki Mobile Money, przypisane do twojego numeru telefonu (jeśli poprosisz, zrobią to za ciebie pracownicy operatora np. na lotnisku). Teraz korzystając z krótkiego kodu wpisywanego na telefonie, możesz błyskawicznie przesyłać pieniądze znając tylko numer telefonu odbiorcy. W ten sposób doładujesz też np. internet w telefonie.

Uganda jest zaskakująco dobrze pokryta zasięgiem telefonii komórkowej. Zamiast drogiego roamingu, na miejscu kup lokalną kartę SIM z pakietem danych – naprawdę ułatwia podróżowanie i pozwala pozostać w łączności z Polską.

Którego operatora wybrać

• Airtel Uganda – mój preferowany wybór, oferujący szybszy internet w miastach i dobry zasięg w terenie.
• MTN Uganda – najlepszy zasięg telefoniczny.
• W praktyce różnice są niewielkie – w pewnych miejscach jedna sieć działa lepiej, w innych druga.

Gdzie i za ile kupić

• SIM kupisz zaraz po przylocie w salonikach MTN/Airtel na lotnisku w Entebbe, a taniej w firmowych sklepach w mieście.
• Sama karta SIM to grosze – ok. 2000 szylingów (2 PLN), często dawana za darmo jeśli dokupisz np. internet.
• Kartę SIM należy zarejestrować – skanowany jest paszport i wykonuje się zdjęcie twarzy. Sprzedawca robi to na miejscu, całość trwa ok. 15 minut
• Pakiety danych są stosunkowo drogie jak na ugandyjskie warunki: 60 000 UGX (60 PLN) za 25 GB na miesiąc lub 10 000 UGX (10 PLN) za 3 GB. Internet doładujesz w licznych punktach operatorów (stoliki z parasolem przy ulicy) lub przez Mobile Money

Zasięg i Wi-Fi

• Wszystkie miasta i miasteczna oraz główne trasy: dobry zasięg i działający internet mobilny
• Parki narodowe, rezerwaty i góry: zasięg telefoniczny czasami obecny, internet rzadko. W największej ugandyjskiej dziczy (Rwenzori, Elgon, PN Kidepo) - całkowity cyfrowy detoks
• Wi-Fi w lodżach i hotelach: dostępne w większości miejsc, ale bywa wolne i zawodne, zwłaszcza w lodżach w buszu – Wi-Fi zwykle dostępne tylko w recepcji i restauracji.

Napięcie w gniazdkach w Ugandzie wynosi 240 V, częstotliwość 50 Hz (Polska 230 V / 50Hz) - oznacza to, że nie potrzebujesz specjalnego transformatora. Uganda stosuje jednak inne gniazdka - typu G (brytyjskie), z trzema prostokątnymi bolcami. Polskie wtyczki (typ E/F) nie pasują więc przed wylotem kup adapter.

• Zabierz adapter typu G
• Napięcie 240 V jest zgodne z europejskim więc ładowarki do telefonu, laptopa i aparatu zadziałają bez transformatora
• Pojemny powerbank to konieczność – dostęp do elektryczności poza dużymi miastami jest utrudniony, a w wielu odległych miejscach zupełnie jej nie ma lub pochodzi z małych akumulatorów ładowanych energią słoneczną.
• W wielu lodżach, gniazdka znajdują się tylko w części wspólnej
• Korzystanie z suszarki do włosów jest możliwe tylko w dużych miastach. Załączenie urządzenia w lodżach poza miastami, spowoduje momentalne wybicie elektryczności w całym obiekcie

Główne trasy między stolicą, a większymi miastami są asfaltowe i jak na afrykańskie warunki całkiem dobre. Posiadają one jednak etapy bardzo podziurawionego asfaltu, zmniejszającego prędkość przejazdu do 20-30 km/h.
Wszystkie pozostałe drogi to trasy szutrowe, o różnej jakości. Te główne prowadzące na północ kraju są stosunkowo dobre (a na pewno lepsze niż odcinki złego asfaltu na zachodzie Ugandy). Wszystkie mniejsze nadają się tylko do jazdy samochodem 4x4, boda (motocyklem) lub wprawnym kierowcom matatu (lokalny środek transportu umożliwiający dojazd w odleglejsze punkty). Tak wygląda pora sucha.
W porze deszczowej wszystkie drogi szutrowe zamieniają się w śliskie błoto. Trasy wykonane z ubitego tłucznia - murram roads są nawigowalne samochodami 4x4 nawet w czasie średnio intensywnych opadów deszczu, pod warunkiem bardzo powolnej i ostrożnej jazdy. Silny deszcz sprawia, że pewne odcinki stają się całkowicie nieprzejezdne.
Pozostałe mniejsze drogi niewykonane z ubitego tłucznia, w porze deszczowej i po deszczach w porze suchej są nieprzejezdne.
Dystanse na mapie nie odzwierciedlają spodziewanego czasu przejazdu. Pokonanie 100 km asfaltem (z gorszymi etapami) lub dobrymi drogami z maramu, zajmuje zwykle 2–3 godziny.

• Boda-boda (taksówka motocyklowa) – najszybszy sposób na przemieszczanie się po miastach i wszędzie tam gdzie brak innych pojazdów, ale i najbardziej ryzykowny - co kilka dni będziesz świadkiem wypadku boda.
• Matatu – wypchane do granic możliwości VAN'y Toyota Hiace pełniące rolę lokalnych minibusów. Tanie i klimatyczne, ale bez rozkładu i ruszają dopiero z kompletem pasażerów oraz o czasie podróży, który może trwać 2 razy więcej niż się spodziewasz. Ich kierowcy słyną z brawurowej jazdy, ale korzystanie z nich jest koniecznością, by dostać się gdzieś dalej niż tylko do najpopularniejszych miejsc. Matatu to Uganda pełną gębą - warto spróbować!
• Aplikacje taksówkowe: w Kampali, Entebbe i innych większych miastach korzystaj z lokalnego "Ubera" - aplikacji safe boda, w której możesz zamówić taksówkę motocyklową lub przejazd samochodem. Jest to bezpieczniejsze rozwiązanie niż łapanie podwózki na ulicy, bo w aplikacji kierowców można oceniać, przez co jeżdżą ostrożniej.
• Obowiązuje ruch lewostronny, a styl jazdy mieszkańców Kampali utrudnia bezpieczne nawigowanie w mieście. Moja sugestia – jeśli planujesz self drive po Ugandzie, samochód odbierz dnia kiedy opuszczasz Kampalę - w samym mieście jest nieprzydatny (brak miejsc parkingowych, tłok + szalony ruch drogowy).

Odzież

• Koszule z długim rękawem (ochrona przed ukąszeniami)
• Lekkie spodnie trekkingowe (neutralne kolory – piaskowy, khaki, oliwka – nie jaskrawe i nie czarne/niebieskie, które przyciągają muchy tse-tse)
• Polar lub cieplejszy softshell – wieczory i poranki bywają zimne
• Peleryna przeciwdeszczowa z grubszego plastiku + ewentualnie techniczna kurtka z GORE-TEX – niezbędne w lesie deszczowym, o każdej porze roku
• Wysokie, rozchodzone buty trekingowe z GORE-TEX – Kibale, Bwindi i trekingi w górach
• Stuptuty (ewentualnie) - ochrona wnętrza obuwia trekingowego przed błotem i deszczem
• Rękawiczki ogrodowe – bezcenne przy chwytaniu roślin podczas tropienia goryli
• Kalosze (opcjonalnie - tam gdzie konieczne, można wypozyczyć na miejscu)
• Kostium kąpielowy – wiele lodży ma basen

Sprzęt i elektronika

• Lornetka – niezbędna na każde safari i do obserwacji ptaków (Uganda to raj birdwatcherów)
• Aparat z teleobiektywem; dodatkowa karta pamięci i bateria
• Powerbank o dużej pojemności – niestabilna sieć elektryczna poza miastami
• Adapter do gniazdek typu G (jak w Wielkiej Brytanii) – patrz sekcja o prądzie
• Czołówka

Drobiazgi, które ratują dzień

• Repelent na komary (min. 30% DEET) i krem z wysokim filtrem
• Dobry filtr do wody (np. Sawyer mini)
• Nakrycie głowy i okulary przeciwsłoneczne
• Mały plecak na treking, worki strunowe na elektronikę (wilgoć!)

Językami urzędowymi są angielski i suahili, a najpowszechniejszym lokalnym – luganda.
Po angielsku porozumiesz się prawie wszędzie. Nie mówią w nim tylko odleglejsze plemiona np. klastru Ateker (Karamodżong, Dżi, Pokot i inne). Język suahili używany jest przede wszystkim na wschodzie kraju, wśród wojskowych, struktur rządowych i w handlu. W języku luganda porozumiewa się historycznie najważniejszy dla losów Ugandy lud Baganda, żyjący na terenie, na którym leży dzisiejsza stolica kraju.

Zwroty, które warto znać (luganda)

• Oli otja? – Jak się masz?
• Gjendi – Mam się dobrze
• Łebale – Dziękuję
• Ssebo / Nniabo – proszę pana / proszę pani
• Kale – dobrze / okej

Ugandyjczycy są przyjaźni i rozmowni – powitanie i krótka wymiana uprzejmości przed „interesami" to element dobrego tonu.

Uganda to kraj gościnny i silnie konserwatywny obyczajowo. Odrobina wyczucia sprawi, że wszędzie zostaniesz przyjęty ciepło.

• Powitania są ważne – uścisk dłoni i pytanie o samopoczucie otwierają każdą rozmowę. Nie spiesz się od razu z przejściem do sedna.
• Ubiór – poza lodżami i miastami ubieraj się raczej skromnie, zwłaszcza wśród społeczności plemiennych, na wsi i w miejscach kultu (zakryte ramiona i kolana). Kobiety w długiej spódnicy/sukience są dobrze odbierane.
• Fotografowanie – wielu Ugandyjczyków nie lubi być fotografowanymi przez obcych, nawet w tłumie lub jako uliczny kadr. Robiąc takie zdjęcia, przygotuj się na spokojne wyjaśnienie niezadowolonym, że nie fotografujesz nikogo konkretnego, a np. całą uliczną scenę. Jeśli chcesz zrobić zdjęcie jakiejś osobie, zawsze pytaj o zgodę. Nie rób zdjęć obiektom wojskowym i policji.
• Tematy wrażliwe – polityki i religii nie oceniaj, mimo że będziesz zagadywany w obu tematach. Szczególnie wrażliwym tematem jest religia, bo Ugandyjczycy są silnie wierzący, przez co należy zachować zdrową wstrzemięźliwość, w wyrażaniu opinii znacznie odmiennych od przedstawianych przez ugandyjskiego rozmówcę. Homoseksualizm jest w Ugandzie prawnie zakazany i społecznie potępiany – zachowaj dyskrecję.
• Cierpliwość i uśmiech – „African time" - w Ugandzie czas płynie w innym tempie. Punktualność nie jest zwyczajem i nikt się nią nie przejmuje. Spokój i pogoda ducha są mile widziane, pośpiech i nerwowość niezrozumiałe.

Napiwki nie są obowiązkowe, ale spodziewane i często stanowią większą część wynagrodzenia, lub co najmniej ważny dodatek do dochodów osób pracujących w turystyce. Dawaj je w miarę zadowolenia – jeśli osoba nie realizowała ustaleń, możesz je pominąć.

• Kierowca-przewodnik: ok. 50 - 80 USD/pasażer w zależności od ilości dni podróży
• Przewodnik podczas tropienia goryli/szympansów: 5 - 10 USD/osoba.
• Tragarze (góry): napiwek zależny jest od liczby turystów, a co za tym idzie liczby tragarzy niosących ich bagaże. Zadbaj o to, by przy tygodniowym trekingu, na każdego tragarza nie przypadło mniej niż 20 USD napiwku (grupa 2 osób zwykle zatrudnia 10-12 tragarzy).
• Obsługa hoteli/lodży: napiwkuj tylko kiedy obsługa się stara i kiedy standard obsługi wykracza poza przyjęte normy.

Miej zawsze zapas drobnych banknotów – w terenie trudno jest wydać resztę z dużego nominału.

Uganda jest jednym z najbezpieczniejszych afrykańskich krajów. Parki narodowe i obszary turystyczne są dobrze strzeżone, a mieszkańcy przyjaźni i życzliwi. Zdrowy rozsądek jak w każdej podróży w zupełności wystarcza. Kilka zasad:

W mieście

• Kampala: unikaj chodzenia z pieniędzmi i telefonem na widoku w zatłoczonych miejscach, szczególnie po zmroku (Owino/Nakasero Market, Old Taxi Park).
• Uważaj na drobne kradzieże kieszonkowe w tłumie – noś dokumenty i gotówkę blisko ciała, nie trzymaj ich razem, najlepiej rozdzielając miejsce przechowywania na 2 lokalizacje.
• Po zmroku korzystaj z safe boda zamiast łapać transport z ulicy

W buszu

• W parkach – zawsze z przewodnikiem. Poruszanie się poza szlakami jest zakazane i niebezpieczne (słonie i bawoły).
• Stosuj się do poleceń strażników – zachowaj dystans, nie używaj lampy błyskowej i nie krzycz przy zwierzętach.
• W żadnym przypadku samodzielnie nie opuszczaj i nie oddalaj się od pojazdu, którym przemieszczasz się w parku. Poinformuj strażnika i zapytaj o zgodę oddalenia się - będzie ci towarzyszyć lub wskaże bezpieczne miejsce (dzikie zwierzęta).
• Zachodnia granica z Demokratyczną Republiką Konga – lepiej się nie zbliżać. Same parki przy granicy (Bwindi, Królowej Elżbiety, Wodospady Murchisona, Rwenzori) są bezpieczne i patrolowane.